คนชั่วควรเว้น

               คนชั่วควรเว้น

                ทุชฺชโน    วชฺชนีโยว,              วิชฺชายาลงฺกโตปิ    เจ;
                มณินาลงฺกโต    สนฺโต,            สปฺโป  กึนุ  ภยํ  กโร.

ผิว่า ทุรชนถึงประดับด้วยวิชาความรู้ก็ตาม ก็ควรเว้นโดยแท้
อสรพิษแม้ประดับด้วยแก้วมณีและ เชื่องก็ตาม ที่ไม่เป็นอันตรายมีด้วยหรือ.

(ธรรมนีติ ทุชชนกถา ๑๒๗, มหารหนีติ ๑๓๓, กวิทัปปณนีติ ๒๒๔, จาณักยนีติ ๒๕)

ศัพท์น่ารู้ :

ทุชฺชโน  (คนชั่ว, ทุรชน)  ทุชฺชน+สิ

วชฺชนีโยว  ตัดบทเป็น วชฺชนีโย+เอว (พึงเว้นนั่นเทียว)

วิชฺชายาลงฺกโตปิ  ตัดบทเป็น วิชฺชาย+อลงฺกโต+อปิ (แม้ประดับแล้วด้วยวิชา)

เจ  (หากว่า,  ผิว่า) นิบาต

มณินาลงฺกโต  ตัดบทเป็น มณินา+อลงฺกโต (ประดับแล้วด้วยแก้วมณี)

สนฺโต  (สงบระงับแล้ว) สนฺต+สิ

สปฺโป  (ผู้เสือกไป, งู)  สปฺป+สิ  (เดิมเป็น สพฺโพ เห็นว่าเป็นศัพท์คลาดเคลื่อน จึงแก้เป็น สปฺโป เพื่อให้เหมือนกับคัมภีร์อื่นมีมหารหนีติเป็นต้น)

กึนุ  (มิใช่หรือ) นิบาต

ภยํ  (ภัย, อันตราย) ภย+อํ

กโร  (ผู้กระทำ) กร+สิ หรือใช้เป็นสมาสว่า ภยํกโร หรือ ภยงฺกโร (ผู้กระอันตราย) ก็ได้.

เช่นเคยครับ ขออนุญาตนำคาถาจากอีกสองคัมภีร์มาเทียบเคียงไว้ ให้ศึกษาเพื่อให้ได้ความรู้เกี่ยวกับการใช้ศัพท์ แต่ละคัมภีร์มีความแตกต่างกันอย่างละนิดละหน่อย เข้าใจว่า คงเกิดจากการลัดลอก หรือถ่ายทอดกันมาเป็นระยะเวลาที่ยาวนาน จึงทำให้ผิดแปลกแตกต่างกันไป หากไม่ศึกษาไวยากรณ์ไว้บ้าง คงตัดสินใจลำบากเหมือนก้น.

คาถาที่ ๑๓๓ จากคัมภีร์มหารหนีติ มีข้อความดังนี้

        ทุชฺชโน  วชฺชนีโยว,             วิชฺชายาลงฺกโตปิ  เจ;
        มณินาลงฺกโต  สนฺโต,          สปฺโป  กึ  น  ภยงฺกโร.

ส่วนคาถาที่ ๒๒๔ มาจากคัมภีร์กวิทัปปณนีติ มีข้อความว่า.

        ทุชฺชโน  ปริหาตพฺโพ,         วิชฺชายาลงฺกโตปิ  จ;
        มณินา  ภูสิโต  สปฺโป,         กิเมโส  น  ภยงฺกโร.

คนพาลแม้เป็นผู้มีวิชาความรู้,  ก็ควรหลีกเว้นให้ห่างแหละดี,

ธรรมดางูพิษแม้จะประดับด้วยแก้วมณี,  ที่จะไม่แว้งกัดนั้น จักเป็นไปได้อย่างไร.

อีกสำนวนหนึ่งจาก โลกนีติไตรพากย์ ของ เสฐียรโกเศศ-นาคประทีป ท่านแปลไว้น่าฟัง ดังนี้...

ทุรชนควรเว้นแท้ ถึงแม้ว่าเขาเป็นผู้ประดับแล้ว  ด้วยวิชา อสรพิษแม้ประดับด้วยแก้วมณี จะไม่ทำภัยอะไรให้หรือ.

อีกสำนวนหนึ่ง จากราชนีติ ธรรมนีติ โดย นายทอง หงศ์ลดารมภ์ (มหากิม) ท่านแปลไว้น่าฟัง ดังนี้...

ขึ้นชื่อว่าทรชนแล้วควรเว้นขาด ถึงเขาจะมีวิชาความรู้วิเศษอย่างไรก็ตาม 

ขึ้นชื่อว่าอสรพิษแม้จะมีแก้วที่คอ จะไม่เป็นภัยแก่ใครนั้นมีหรือ.

Credit: Palipage: Guide to Language - Pali

อ่านบทความเกี่ยวข้องเพิ่มเติม👉 คนชั่วควรเว้น , คนพาลเหมือนถ่านไฟ , คนพาลเหมือนงูพิษ, ใจคนพาล, เห็นผิดเป็นพาล , คนพาลสำคัญผิด , ลบรอยบาป , ลักษณะคนโง่ , ลักษณะคนเลว , ใจคนชั่ว ,  หม้อน้ำพร่อง , ขัดสีถ่าน , บัณฑิตตกต่ำ , คุณของคนพาล , ว่าเขาเป็นเสียเอง , คนชอบหาเรื่อง

1. อาจริยกถา แถลงอาจารย์ , 2. สิปปกถา - แถลงศิลปะ  , 3. ปัญญากถา - แถลงปัญญา , 4. สุตกถา - แถลงความรู้ , 5. กถากถา - แถลงถ้อยคำ , 6. ธนกถา - แถลงทรัพย์ , 7. เทสกถา - แถลงประเทศ , 8. นิสสยกถา - แถลงนิสัย , ๙. มิตตกถา - แถลงมิตร  

• Tweet
• Share
• Share
• Share
• Share